حجت‌الاسلام عباس محمدی، مسئول مرکز رصد فرق و جریان‌های انحرافی حوزه علمیه خراسان، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، با اشاره به فرارسیدن روز مباهله، این واقعه تاریخی را یک الگوی جامع و راهبردی برای مدیریت اختلافات بزرگ اعتقادی و تمدنی توصیف کرد و گفت: مباهله نشان می‌دهد که منطق اسلام، ترکیبی از گفت‌وگو، استقامت بر اصول و در صورت لزوم دفاع قاطع است.

وی با اشاره به مناظرات پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) با هیئت مسیحیان نجران اظهار داشت: پیش از آنکه سخن از مباهله به میان آید، روزها گفت‌وگو، استدلال و تبادل نظر میان طرفین صورت گرفت. این رفتار پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بیانگر آن است که در مواجهه با اختلافات عمیق فکری و اعتقادی، نخستین مسیر، تبیین منطقی و اقناع مخاطب است.

حجت‌الاسلام محمدی افزود: اسلام نه از گفت‌وگو گریزان است و نه از مواجهه علمی واهمه دارد؛ اما در عین حال از اصول و مبانی خود نیز عقب‌نشینی نمی‌کند. این ترکیب عقلانیت و استقامت، یکی از مهم‌ترین پیام‌های مباهله برای همه عصرهاست.

تکیه بر سرمایه درونی و پایان صلح‌آمیز اختلاف

مسئول مرکز رصد فرق و جریان‌های انحرافی حوزه علمیه خراسان با اشاره به حضور اهل‌بیت(علیهم‌السلام) در صحنه مباهله تصریح کرد: پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در این میدان با نزدیک‌ترین و پاک‌ترین افراد خانواده خود؛ امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام)، حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها)، امام حسن(علیه‌السلام) و امام حسین(علیه‌السلام) حاضر شدند. این اقدام نشان می‌دهد که قدرت حقیقی در صداقت، ایمان، سرمایه انسانی و انسجام درونی نهفته است، نه صرفاً در ابزارهای ظاهری.

وی ادامه داد: این واقعه به ما می‌آموزد که هر جامعه‌ای برای حفظ هویت و ایستادگی در برابر فشارهای بیرونی، باید بر بنیان‌های فرهنگی، خانواده و سرمایه انسانی خود تکیه کند.

حجت‌الاسلام محمدی با بیان اینکه مباهله دعوت به صداقت مطلق است، خاطرنشان کرد: در مباهله، دو طرف از خداوند متعال می‌خواهند که دروغگو را رسوا سازد. این مسئله نشان‌دهنده بالاترین سطح شفافیت و اطمینان به حقانیت است. جامعه‌ای که بر حق باشد، از آشکار شدن حقیقت هراسی ندارد.

وی با اشاره به نتیجه این واقعه تاریخی اظهار داشت: نکته مهم آن است که ماجرای مباهله به درگیری نظامی ختم نشد. پس از انصراف هیئت نجران، توافقی شکل گرفت که بر اساس آن، آنان با حفظ اعتقادات خود و در چارچوب یک قرارداد رسمی به زندگی ادامه دادند. این امر نشان می‌دهد که حتی در اوج اختلاف نیز می‌توان به همزیستی محترمانه دست یافت.

مسئول مرکز رصد فرق و جریان‌های انحرافی حوزه علمیه خراسان تأکید کرد: منطق مباهله تنها به گفت‌وگو محدود نمی‌شود. اسلام آغازگر ظلم و تجاوز نیست، اما اگر طرف مقابل از مسیر عقلانیت خارج شود و دست به تعدی و نبرد بزند، پاسخ اسلام، دفاعی متناسب و قاطع خواهد بود.

وی با استناد به آیه ۱۹۴ سوره بقره، «فَمَنِ اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ»، گفت: این آیه یک اصل روشن را بیان می‌کند؛ اسلام نه اهل تجاوز است و نه اهل تسلیم در برابر تجاوز. اگر دشمن مرحله گفت‌وگو را پشت سر بگذارد و به میدان درگیری وارد شود، پاسخ باید متناسب، بازدارنده و قاطع باشد.

حجت‌الاسلام محمدی در پایان جمع‌بندی کرد: پیام مباهله، یک الگوی سه‌مرحله‌ای و متوازن است؛ نخست گفت‌وگو و استدلال، دوم ایستادگی بر حقانیت همراه با شفافیت کامل و سوم، در صورت وقوع تجاوز، دفاع مشروع و متناسب. این منطق عقلانی و عزتمندانه می‌تواند در هر عصر و شرایطی راهگشا باشد.